Dijital Hicret Hakkında

Dijital Hicret, Müslümanları dijital kölelikten dijital özgürlüğe yönlendiren açık kaynaklı bir eğitim platformudur.

Felsefe

Temel çerçeve:

• İslami Dünya Görüşü — Al-Attas'ın ru'yat al-Islam lil-wujud kavramı: tevhidden doğan, bilgiyi, ahlakı ve eylemi kapsayan bütüncül bir vizyon. Gazâlî'nin adab ve ilim hiyerarşisi, Said Nursî'nin cemaat anlayışı, Elmalılı Hamdi Yazır'ın emanet tefsiri bu çerçeveyi besleyen kaynaklardır. Bu, diğer tüm bilgi kaynaklarının değerlendirildiği üst çerçevedir — eşitler arasında birinci değil, temeldir.

Araç olarak kullanılan çerçeveler:

Aşağıdaki iki gelenek, sonuçları İslami çerçeveyle örtüştüğü yerde ve o çerçeve içinde araç olarak kullanılır — bütünüyle benimsenmez.

• Kant Ahlakı — İnsanı araç değil amaç olarak görmek. Kategorik imperatif, gözetim kapitalizminin neden evrensel olarak yanlış olduğunu temellendiren bağımsız bir argüman sunar. Kant, İslami argümanla aynı sonuca farklı bir yoldan ulaşır — bu onu evrensel bir köprü yapar.
• Avusturya Ekonomisi — Sağlam para (sound money), merkezi planlamanın eleştirisi, kendiliğinden düzen. Menger'in paranın kendiliğinden ortaya çıkışı teorisi ve Mises'in regresyon teoremi, Bitcoin'in entelektüel temelini oluşturur. Hayek'in fiat para eleştirisi örtüşür, ama Hayek'in rekabetçi para modeli Bitcoin'in tasarımı değildir. Fiat para sistemi ribayı temel katmanında barındırır — Bitcoin, riba-özgür bir alternatiftir.

Dört Punk Hareketi ve Dijital Hicret

Müfredat boyunca, dijital egemenlik konusunda örtüşen kaygıları paylaşan dört çağdaş "punk" hareketiyle dürüst bir diyalog kuruyoruz. Her birinden bir şey alıyoruz, ama her birinden bir noktada ayrışıyoruz.

Bu diagram kavramsal bir modeldir — her hareket kendi içinde tartışmalı ve farklı akımlardan oluşmaktadır.

Cyberpunk (birey × kurumsal-devlet) bize teşhis merceğini verir — gözetim kapitalizmini ve şirket gücünü acımasız bir netlikle resmeder. Ama cyberpunk nihilisttir: hapishaneyi tarif eder, çıkış yolu sunmaz. Biz Aşama 0'da cyberpunk'ın teşhisini kullanır, sonra aşarız.

Cypherpunk (birey × devlet-dışı) bize araçları verir — şifreleme, açık kaynak, Bitcoin, Tor. Eric Hughes'un 1993 manifestosu müfredatımızın doğrudan atasıdır. Ama cypherpunk felsefi olarak agnostiktir: çıkış inşa eder, nereye çıktığını sormaz. Cypherpunk mahremiyeti bir hak olarak çerçeveler; biz onu bir vazife olarak görürüz. Hak başkasından talep eder; vazife senden eylem ister.

Lunarpunk (topluluk × devlet-dışı) bize ruhani boyutu verir — mahremiyet iç pratik olarak, "denetimsiz dijital orman," karanlıkta biyolüminesans ışık. Tasavvuftaki halvet ve bâtın kavramlarıyla rezonansı çarpıcıdır. Ama lunarpunk'ın ruhaniliği pagan ve animistiktir; bizimki kesinlikle tevhidîdir. Ve İslam kalıcı inzivaya izin vermez — geri dönüp başkalarına yardım etmek farzdır.

Solarpunk (topluluk × neo-devlet) bize topluluk vizyonunu verir — kooperatif altyapı, paylaşımlı kaynaklar, pratik umut. Ama solarpunk'ın post-kapitalist ekonomisi bedavacı sorunu ve kurumsal yakalanma konusunda naiftir. Biz solarpunk'ın umudunu İslami vakıf kurumu ve Avusturya iktisadı (sağlam para / Bitcoin) ile temellendiriyoruz.

Hiçbir punk hareketi tek başına yeterli değildir. Ama dördünden de öğreniyoruz. Al-Attas'ın İslami dünya görüşü (ru'yat al-Islam lil-wujud) — tevhidden doğan bütüncül vizyon — her birindeki geçerli olanı sentezler, olmayanı düzeltir.

Bir Gerilim, Bir Cevap

Al-Attas, Batılı çerçevelerin kendi başlarına yeterli olduğu iddiasını açıkça reddeder. Avusturya ekonomisi ve Kant ahlakı Batılı çerçevelerdir — bu gerilimi kabul ediyoruz. Çözümümüz Al-Attas'ın kendi yöntemidir: bilginin İslamileştirilmesi. Bu bilgiyi aktarmanın eğitim yöntemi ise Al-Attas'ın ta'dib dediği süreçtir — her şeyi doğru yerine koymayı öğretmek. Yabancı bir çerçevedeki geçerli unsuru alır, İslami bir teleoloji içine yerleştirir, bütünle çelişeni eler. Avusturya iktisadının merkez bankacılığı ve enflasyon eleştirisi, İslam'ın riba ve istikrarsız para eleştirileriyle örtüşür — ama iki gelenek faizin meşruiyeti konusunda ayrışır (Mises ve Hayek serbest piyasa faizini savunur; İslam ribayı kategorik olarak yasaklar). Ve Avusturya okulunun metodolojik bireyselciliği — tüm toplumsal olguyu bireysel tercihten türetmesi — İslam'ın ümmet, cemaat ve kolektif sorumluluk öncelikli sosyal ontolojisiyle bağdaşmaz. Kant'ın kategorik imperatifi gözetim eleştirimizi güçlendirir — ama otonom aklın yeterliliği tezi tevhid çerçevemizle bağdaşmaz. Araçları alıyoruz, dünya görüşlerini değil.

Dijital Medine: Hicretin Varış Noktası

"Hicret" metaforu bir çıkışı — Mekke'yi terk etmeyi — ima eder. Ama hicret sadece kaçış değildir; bir varış da gerektirir. Hz. Peygamber Mekke'den ayrıldı, ama Medine'de kendini yöneten bir topluluk kurdu. Bizim "dijital Medine"miz Aşama 4'ün hedefidir: mesh ağlarıyla bağlı, Bitcoin ile ticaretini yapan, kendi sunucularında verilerini barındıran, vakıf kurumu ile sürdürülebilirliğini sağlayan bir dijital topluluk. Mükemmel değil — Medine de mükemmel değildi — ama kendi kendini yöneten ve dışa bağımlı olmayan bir yapı.

Bu müfredat altyapı temelini kurar — ağ, depolama, iletişim, para. Yönetişim yapıları — şura, hisba, hesap verebilirlik, uyuşmazlık çözümü — bir sonraki evrenin konusudur. İlgilenen okuyucu için yön gösterici kaynaklar: tarihi Medine'nin Sahife'si (çok taraflı topluluk sözleşmesi), Al-Attas'ın adab çerçevesi (her şeyi doğru yerine koyma disiplini olarak yönetişim), klasik şura ve hisba kurumları, ve teknik düzlemde multisig yönetişim (Bitcoin multisig, Nostr topluluk anahtarları) gibi mekanizmalar şura ilkesinin dijital karşılığı olarak incelenmeye değerdir.

Bireysel Egemenlik, Topluluk Amacı

Müfredat bireysel egemenliği vurgular — kendi anahtarın, kendi sunucun, kendi node'un. Ama İslam topluluğu (cemaat, şura, hisba) öne çıkarır. Bu bir çelişki değildir: bireysel egemenlik araçtır, topluluk amaçtır. Kendi node'unu çalıştırmak seni bağımsız kılar — ama amaç bu bağımsızlığı topluluk altyapısına katkıda bulunmak için kullanmaktır. Self-custody öğrenmek seni özgürleştirir — ama amaç bu bilgiyi komşunla paylaşmaktır. Aşama 3 bireysel aydınlanmadır; Aşama 4 topluluk dönüşüdür. Biri olmadan diğeri eksik kalır.

Adab ve Dijital Dünya

Al-Attas, Müslümanların krizinin temel sebebini adab kaybı olarak tanımlar: her şeyi doğru yerine koyma disiplininin yitirilmesi. Gazâlî de İhyâ'da aynı ilkeyi tüm ilim ve amelin temeli olarak ele alır. Dijital dünyada da aynı kriz yaşanıyor — verilerimizi yanlış yerlere koyuyoruz, dikkatimizi yanlış şeylere harcıyoruz, özgürlüğümüzü "bedava" hizmetler karşılığında satıyoruz.

Dijital Hicret, dijital adabı yeniden inşa etme çabasıdır.

Açık Kaynak

Bu proje tamamen açık kaynaklıdır. Katkıda bulunmak isterseniz GitHub üzerinden katılabilirsiniz. Çünkü bu projede öğütlediğimizi yapıyoruz: özgür yazılım kullanıyor, özgür yazılım üretiyoruz.

Kim İçin?

Türkiye'de yaşayan, lise mezunu seviyesinde Türkçe okuyan, dijital dünyada daha bilinçli ve özgür olmak isteyen Müslümanlar için. Teknik bilgi gerektirmez — sıfırdan başlarsınız, adım adım ilerlersiniz.

Projenin İngilizce felsefi açıklaması için: English essay →